آندسته از افرادي كه ازمدرك دكتري تخصصي (PH.D ) برخوردار باشند، صرف نظر از جنسيت و مذهب (مسلمان، مسيحي، كليمي و زرتشتي) از مجوز استخدام در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي برخوردار مي گردند. اعضاي هيأت علمي آموزشي، مسؤوليت ارائه آموزشهاي نظري، عملي، پژوهشي و راهنمايي دانشجويان را بر عهده دارند. از جمله مهمترين وظايف اعضاي هيأت علمي دانشگاه ها مي توان به تدريس، پاسخگويي به سؤالات درسي، رسيدگي به پايان نامه هاي تحصيلي، مشاوره و راهنمايي تحصيلي دانشجويان، حضور درجلسات رسمي دانشگاه ها، اجراي طرحهاي تحقيقاتي و انجام وظايف اجرايي اشاره نمود.مبادرت به 24 تا 36 ساعت فعاليتهاي تحقيقاتي و حداكثر 4 ساعت فعاليت آموزشي براي اعضاي هيأت علمي كه به فعاليت درمؤسسات پژوهشي مبادرت مي نمايند، الزامي است .
از جمله مهترين وظايف اعضاي هيأت علمي- پژوهشي دانشگاه ها مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

1. اجراي پروژه هاي تحقيقاتي مصوب شوراي پژوهش
2. تدريس دردانشگاهها و مؤسسات وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالي
3. ارائه خدمات علمي - آزمايشگاهي به مؤسسات آموزشي
4. ارائه خدمات كارشناسي و مشاوره علمي
5. حضور درسمينارها، كنفرانسها و مجامع علمي – تخصصي
6. حضور در شوراهاي مؤسسات آموزشي

به منظور جذب اعضاي هيأت علمي دانشگاهها درمراكز آموزش عالي و ارتقاء سطح علمي آنها قوانين و آيين نامه هايي به تصويب رسيده است كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

1. دانش آموختگان مقاطع آموزشي كارشناسي ارشد و دكتري كه به عضويت هيأت علمي دانشگاههاي وابسته به وزارت فرهنگ وآموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در آيند، از امكان گذراندن خدمت نظام وظيفه در يكي از دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي برخوردار مي گردند. همچنين به موجب قانون، مشمولين عضو هيأت علمي كه به گذراندن دوره نظام وظيفه درمراكز آموزش عالي مبادرت مي نمايند، درصورت قبولي در آزمون ورودي دوره هاي تحصيلي بالاتر داخل يا خارج كشور از حق مرخصي تحصيلي و ترخيص از خدمت برخوردار مي گردند .
   
2. درصورت تصويب برنامه پيشنهادي اعضاي هيأت علمي توسط دانشگاه ها، فرصتهاي مطالعاتي در داخل يا خارج از كشور براي آنان فراهم مي گردد .
3. كليه اعضاي هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي با پيشنهاد دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي و تأييد وزارت ازحداكثر3 بارحضورساليانه درمجامع علمي و بين المللي، آشنايي با تازه هاي آموزشي و پژوهشي و انتقال دستاوردهاي نوين علمي و جهاني به مراكز آموزش عالي بهره مند مي گردند.علاوه بر قوانين مذكور، مقررات ديگري نيز درجهت حمايت از اعضاي هيأت علمي و ارتقاء سطح آموزش عالي توسط مراجع ذي ربط به تصويب رسيده است كه از آن جمله ميتوان به موارد ذيل اشاره نمود :
   
   

   • انتخاب اساتيد نمونه با توجه به عمل نمود آموزشي، پژوهشي و اجرايي اساتيد در دانشگاه ها
   • ادامه تحصيل مدرسين دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي در مقطع آموزشي دكتري
   • آيين نامه جذب نيروهاي متخصص و كارآمد

اقدامات

از جمله مهمترين اقدامات آموزشي كشور ايران پس از پيروزي انقلاب اسلامي در حوزه آموزش عالي مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

1. فراهم نمودن زمينه هايي جهت پرورش استعدادهاي خلاق دردانشگاهها از طريق تدوين و اجراي آيين نامه تسهيلات آموزشي ويژه دانشجويان ممتاز، دستورالعمل چگونگي تحصيلات همزمان در دو رشته تحصيلي در مقطع كارشناسي و آيين نامه دوره دكتري پيوسته در رشته هاي تحصيلي ويژه استعدادهاي درخشان
2. تبديل بورسيه تحصيلي اعزام به خارج به تحصيل در دانشگاههاي داخل
3. اعطاي بورسيه تحصيلي در مقطع دكتري دانشگاههاي داخل و خارج به اعضاي هيأت علمي دانشگاههاي سراسر كشور
4. اعزام دانشجويان بورسيه به خارج از كشور
   تعداد دانشجويان بورسيه شاغل به تحصيل در خارج از كشور طي سال 1377 ، بر1053 نفر بالغ گرديد كه از اين تعداد 182 نفر به گروه علوم انساني، 229 نفر به گروه علوم پايه، 449 نفر به گروه فني - مهندسي، 160 نفر به گروه كشاورزي و دامپزشكي و 32 نفر به گروه هنر اختصاص داشته اند. گفتني است كه بيشترين تعداد دانشجويان بورسيه ايراني به ترتيب به كشورهاي انگلستان، كانادا، استراليا، هند و فرانسه اعزام شده اند .
5. پذيرش دانشجويان خارجي در دانشگاه هاي كشور
   طي سال تحصيلي 78-1377 بالغ بر 885 دانشجو از سايركشورها به تحصيل دردانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي بخش دولتي ايران مبادرت نموده اندكه از اين تعداد 68 نفر تبعه كشور آذربايجان، 210 نفر تبعه كشور افغانستان، 53 نفر تبعه كشور پاكستان، 164 نفر تبعه كشور تاجيكستان، 92 نفر تبعه كشور عراق، 19 نفر تبعه كشور تركيه و 279 نفر تبعه كشورهاي ديگر بوده اند .
6. توسعه دوره هاي تحصيلات تكميلي بويژه در مقطع آموزشي دكتري تخصصي
   طي سال تحصيلي 78-77 در دو بخش دولتي و غيردولتي بالغ بر48681 دانشجوي مقطع كارشناسي ارشد و تعداد 9998 دانشجوي مقطع دكتري به تحصيل در اين دوره ها مبادرت نموده اند .
7. اصلاح هرم هيأت علمي با تأكيد برجذب هيأت علمي برخوردار از مدرك علمي دكتري دردانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي و اعمال تسهيلات لازم جهت ادامه تحصيل مدرسين دانشگاهها از طريق اصلاح دستورالعمل پذيرش دانشجويان دكتري
8. واگذاري بررسي صلاحيت عمومي داوطلبان عضويت در هيأت علمي دانشگاهها به هيأت مميزه دانشگاهها و هيأت مميزه هاي منطقه اي
9. تلاش در جهت افزايش چشمگير سهم زنان درآموزش عالي به نحويكه طي سال 1377، 52 درصد از پذيرفته شدگان كنكور سراسري به داوطلبين زن در اين آزمون اختصاص يافت .
10. ضابطه مند نمودن گسترش رشته ها و دوره هاي تحصيلي مراكز علمي دولتي و غيردولتي توسط شوراي گسترش آموزش عالي از طريق اعمال سياست پراكندگي و بومي نمودن آموزش عالي ( ضابطه مند نمودن تعيين ظرفيت پذيرش دانشجو در آزمونهاي سراسري به تناسب امكانات و نيازهاي آموزشي )
11. افزايش تعداد برنامه هاي مصوب گروههاي 9 گانه شوراي عالي برنامه ريزي
    تا سال 1377 بالغ بر 1038 برنامه درسي به تصويب شوراي عالي برنامه ريزي رسيده است كه از اين تعداد، 161 برنامه به گروه علوم پزشكي، 9 برنامه به گروه دامپزشكي، 203 برنامه به گروه علمي- كاربردي، 266 برنامه به گروه علوم انساني، 60 برنامه به گروه علوم پايه، 219 برنامه به گروه فني و مهندسي، 85 برنامه به گروه كشاورزي، 41 برنامه به گروه هنر و 6 برنامه به گروه هماهنگي تربيت معلم تعلق داشته است. همچنين از اين تعداد برنامه 142 برنامه در دوره دكتري، 334 برنامه در دوره كارشناسي ارشد،290 برنامه در دوره كارشناسي و 272 برنامه در دوره كارداني به اجرا درآمده است .
12. اجراي طرح جامع نظارت از طريق تشكيل دفاتر نظارت و ارزيابي مستقر دردانشگاهها و ابلاغ اساسنامه شوراي نظارت دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي
13. گسترش آموزشهاي علمي - كاربردي با هماهنگي وزارتخانه هاي آموزش و پرورش، پست،تلگراف و تلفن، جهاد، راه و ترابري، صنايع، فرهنگ و ارشاد اسلامي ، گفتني است كه درحال حاضر 39 مؤسسه آموزش عالي علمي- كاربردي تحت پوشش 17 وزارتخانه و ارگان دولتي، به ارائه آموزشهاي علمي- كاربردي در دوره هاي تحصيلي كارداني و كارشناسي مبادرت مي نمايند .
14. توسعه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي در مناطق محروم و مستعد به منظور محروميت زدايي آموزشي و فرهنگي